Eksploracja Podkarpacie

Działania wojenne na terenach południowo-wschodniej Polski

Gość · 1 · 3127

szarypoter

  • Gość
Działania wojenne na terenach południowo-wschodniej Polski
(od marca 1944 roku do rozpoczęcia operacji dukielsko – preszowskiej)
                W ramach kampanii zimowo-wiosennej, oddziały 1, 2 i 3 Frontu Ukraińskiego wyparły z terenów ukraińskich niemiecką Armię „A” oraz „Południe”. W marcu 1944 roku droga do Polski stanęła przed Armią Czerwoną otworem. Cztery miesiące później stoczono zacięte walki w południowo-wschodniej Polsce w wyniku, których oddziały 1 Frontu Ukraińskiego, działające w ramach operacji lwowsko - sandomierskiej, dotarły do Wisły, a nawet zdobyły przyczółek na zachodnim brzegu rzeki.


gen. Joseph Harp


4 VII 1944 roku Naczelne Dowództwo Armii Czerwonej postawiło przed 1 Frontem Ukraińskim zadanie zniszczenia niemieckich wojsk między Rawą Ruską a Lwowem, a następnie przedostania się na zachodni brzeg Wisły i rozwinięcie ofensywy na Kraków i Górny Śląsk. Na drodze Rosjan stała Armia „Północna Ukraina” pod dowództwem gen. Josepha Harpego. W jej skład wchodziły niemieckie 1 i 4 APanc (dowódcą 1 APanc był gen. Erhard Raus, a od 19 VIII gen. Gotthard Heinrici, natomiast 4 APanc – gen. Hermann Balck) i węgierska 1 Armia pod wodzą gen. Beli Miklosa. Oddziały te składały się z 47 dywizji oraz 3 brygad dysponującymi 700 samolotami, 900 czołgami i działami. Armia „Północna Ukraina” była najliczniejszą i najlepiej uzbrojoną grupą wojsk niemieckich na wschodnim froncie. To właśnie na tym terenie niemieckie dowództwo oczekiwało radzieckiego ataku. Armia „Północna Ukraina” miała bronić się na terenie o szerokości 400 km, zatem na jedną dywizję przypadało niewiele ponad 8 km frontu.



gen. Erhard Raus



gen. Gotthard Heinrici



gen. Hermann Balck




gen. Bela Miklos


Radziecka kampania letnia 1944 roku całkowicie zaskoczyła Niemców, którzy oczekiwali ataku między Karpatami a terenami na północ od Kowla. W zaistniałej sytuacji niemieckie dowództwo podjęło decyzję o wzmocnieniu wzmocniono Armię „Środek” kosztem Armii „Północna Ukraina”. Sowieci rozpoczęli działania jednocześnie na północy i południu. 11 lipca na północy, Front Leningradzki oraz 2 i 3 Front Nadbałtycki uderzyły w niemiecką Armię „Północ”, natomiast dwa dni później od południa zaatakował 1 Front Ukraiński (18 lipca do walki włączyło się również lewe skrzydło Frontu Białoruskiego). Sytuacja stawała się coraz bardziej niekorzystna dla broniących się Niemców. Potrzeba było jak najszybciej wzmocnić walczące jednostki. Posiłki mogły być wówczas wysłane z jedynego nieatakowanego wówczas zgrupowania, mianowicie z Armii „Południowa Ukraina”.



marszałek Iwan Koniew


Latem 1944 roku marszałkowi Iwanowi Koniewowi powierzono przygotować wstępny plan ofensywy 1 Frontu Ukraińskiego. Według Koniewa, Armia Czerwona miała uderzyć na niemieckie siły w dwóch kierunkach, oddalonych od siebie około 60-70 km. Pierwsze uderzenie miało iść na Sokal i Rawę Ruską, a drugie na Lwów i Przemyśl. Koniew dysponował wówczas 1 Armią gen. Andrieja Goreczki, 3 Armią gen. Wasilija Gordowa, 5 Armią gen. Aleksieja Żadowa, 13 Armią gen. Nikołaja Puchowa, 18 Armią gen. Jewgienija Żurawiewa, 38 Armią gen. Kiriłła Moskalenki, 60 Armią gen. Pawła Kuroczkina, 1 APanc Gw. gen. Michaiła Katukowa, 3 APanc Gw. gen. Pawła Rybałki, 4 APanc gen. Dimitrija Leluszenki, 2 Armią Lotniczą gen. Stiepana Krasowskiego i grupami konno-zmechanizowanymi gen. Siergieja Sokołowa i gen. Wiktora Baranowa. 1 Front Ukraiński liczył wówczas 1 200 000 żołnierzy, uzbrojonych w 3 200 samolotów oraz 2 200 czołgów i dział. Dawało to Rosjanom zdecydowana przewagę.



gen. Michaił Katukow



gen. Kiriłł Moskalenko





Zadaniem armii kierujących się w kierunku Rawy Ruskiej było rozbicie niemieckiej 4 APanc, pomiędzy Nowymi Pustomami a Krasowem, a także przepuszczenie pomocniczego ataku w kierunku południowo-zachodnim, mającego okrążyć oddziały wroga i zaatakowanie ich w Brodach. Zgrupowaniu działającemu w kierunku lwowskim powierzono zadanie złamania niemieckiej defensywy w rejonie Bzowicy.  Zgrupowanie pomocnicze czekało wówczas w rejonie Stanisławowa. Skutkiem zniszczenia przez oddziały Armii Czerwonej części niemieckich sił w okolicach miejscowości Brody, był niebezpieczny wyłom na linii obrony Armii „Północna Ukraina”. W zaistniałej sytuacji gen. Joseph Harp zarządził odwrót w kierunku zachodnim.



gen. Dimitrij Leluszenko



Na dużo większy opór natrafili Sowieci nacierając w kierunku lwowskim. Niemcy byli tu lepiej przygotowani. Posiadali rozbudowany system umocnień oraz liczniejsze siły. 16 lipca udało się im nawet przejść do kontrataku i na krótko odrzucić radziecką 38 Armię, jednak 2 Armia Lotnicza szybko zatrzymała te postępy. Dopiero, kiedy 60 Armia rozbiła obronę 1 APanc, a kolejne uderzenia zmusiły Niemców do odwrotu, droga na Lwów stanęła przed Rosjanami otworem. Miasto to miało dla Niemców olbrzymie znaczenie strategiczne, zatem Sowieci doskonale zdawali sobie sprawę, że łatwo go nie oddadzą. Marszałek Koniew do walki o Lwów rzucił 60 Armię. W tym samym czasie wysłał 3 APanc Gw., aby ta okrążyła miasto od północy i przerwała jego łączność z Przemyślem. W tym czasie na południu od Lwowa, gdzie walczyła 4 APanc, oddziały niemieckie wycofały się na Sambor. Swój wkład w wyzwalaniu Lwowa miała również 5 Dywizja Piechoty AK, pod dowództwem ppłk Stefana Czerwińskiego („Karabin”).



ppłk Stefan Czerwiński


18 lipca w kierunku Lublina ruszyło natarcie lewego skrzydła 1 Frontu Białoruskiego. Pięć dni później 1 APanc Gw. dotarła do Sanu. 27 lipca prawe skrzydło 1 Frontu Ukraińskiego przeprawiło się na zachodni brzeg rzeki i opanowało teren od Ulanowa do Przemyśla. Od rozpoczęcia operacji lwowsko-sandomierskiej, w okresie dwóch tygodni, oddziały radzieckie zmusiły Niemców do cofnięcia się prawie o 200 km. Armia „Północna Ukraina” poniosła znaczne straty, a na dodatek została podzielona na dwie części. Mianowicie, 4 APanc wycofywała się na Wisłę, natomiast 1 APanc oraz 1 Armia Węgierska w kierunku Karpat. W zaistniałej sytuacji, Sowieci nad Wisłę rzucili 1 Front Ukraiński, a w kierunku Karpat miał ruszyć świeżo utworzony 4 Front Ukraiński, pod dowództwem gen. Iwana Pietrowa. W pierwszej kolejności głównym zadaniem 1 Frontu Ukraińskiego miało być opanowanie przyczółka na zachodnim brzegu Wisły. W miarę postępów radzieckich wojsk, niemieckie oddziały znalazły się w trudnym położeniu. Niemieckie dowództwo podjęło wówczas decyzję o konieczności odzyskania linii Wisły w rejonie Sandomierza. 5 sierpnia Niemcy skoncentrowali w okolicy Sandomierza, Mielca, Ostrowa i Opatowa trzy dywizje pancerne, jedną dywizję i sześć brygad artylerii, dziewięć dywizji oraz sześć brygad piechoty, a także dwie dywizje policyjno - ochronne, mające do pomocy 6 Flotę Powietrzną. Doszło wówczas do zaciętych walk. W trudnym położeniu znalazły się przede wszystkim oddziały radzieckie w okolicach Mielca. Sytuację Rosjan uratowało dopiero włączenie do akcji drugiego rzutu frontu. Posunięcie to zmusiło Niemców do wycofania się na wcześniejsze pozycje. Pod koniec sierpnia radziecka 60 Armia opanowała Dębicę, a 38 Armia Sanok. Front stabilizował się.



gen. Paweł Rybałko

Na początku września 1944 roku radzieckie dowództwo podjęło decyzję o natarciu na Słowację. Na Przełęcz Dukielska i Łupkowską nacierało lewe skrzydło 1 Frontu Ukraińskiego – 38 Armia, a także część 4 Frontu Ukraińskiego wraz z oddziałami czechosłowackimi. Zwycięski marsz Armii Czerwonej został jednak okupiony wyskoki stratami zarówno w ludziach, jak i w sprzęcie. Rozpoczęły się kolejne krwawe walki, tym razem o karpackie przełęcze.

Źródło: http://historia.podkarpacka.pl/